Categories: Notícias

2026: Tinan Mudansa Atitude, Kompromisu no Responsabilidade Servisu iha Administrasaun Públika

Segunda-feira, 05/01/2026 – Loron 5 fulan-Janeiru tinan 2026 sai hanesan inísiu ba servidór estadu sira atu hahú fali servisu hafoin feriadu semana rua. Kada tinan tenke iha mudansa beibeik, la’ós de’it nu’udar ema sarani, maibé nu’udar Timor-oan ne’ebé simu responsabilidade atu halo reflesaun ba servisu sira durante tinan 2025, hodi bele halo di’ak liután iha tinan foun 2026.

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hato’o mensajen ne’e wainhira sai Inspetór ba serimónia isar bandeira iha primeiru semana fulan-Janeiru tinan 2026, iha Palásiu Governu.

Xefe Governu husi IX Governu Konstitusionál afirma katak, durante mandatu ne’e, Governu buka atu korrije erru sira ne’ebé akontese. Tuir auditoria ne’ebé halo iha fatin hotu, problema boot liu mak dokumentasaun ka arkivu ne’ebé laiha, hodi labele dokumenta failansu sira ne’ebé akontese. Governu kompromete ona atu ida-ne’e labele akontese tan iha 2026 ba oin.

Iha loron 31 Dezembru 2025, wainhira taka Konta Jerál Estadu, identifika katak kbiit ezekusaun orsamentu nian seidauk di’ak tanba laiha planeamentu ne’ebé loloos, maibé uza de’it polítika “yang penting husu osan”. Tanba ne’e, ezekusaun la la’o ho di’ak: iha fatin balun foin to’o 65%, no iha fatin seluk foin 50% resin de’it. Primeiru-Ministru husu atu iha tinan 2026 tenke buka korrije no hadia kestaun hirak-ne’e.

Nu’udar servidór estadu, tenke iha hanoin atu servi, la’ós de’it mai servisu hodi simu osan atu haruka oan ba eskola iha nível universitáriu. Primeiru-Ministru mós kritika kualidade edukasaun ne’ebé “la hun la dikin”, maski kada tinan graduasaun (wisuda) barak, maibé wainhira mai servisu, kualidade la to’o.

Timor-Leste hakarak harii sosiedade ida ne’ebé matenek hodi servi rai no povu, la’ós mai de’it atu buka servisu no osan. Iha tinan 2026, importante tebes atu korrije servisu iha Administrasaun Públika:  labele ko’alia de’it iha leten, mudansa tenke to’o nível kraik, disiplina “labele tama tarde no sai sedu”, tenke hadia beibeik prestasaun servisu hodi povu bele fiar katak, hodi ukun-an ne’e, sira-nia oan sira servisu hodi hanoin mós povu nia moris.

Primeiru-Ministru fó hanoin katak, rihun ba rihun Timor-oan fó sira-nia vida hodi mate ba rai ne’e no la husu buat ida. Tanba ne’e, tinan 2026 tenke sai tinan ba mudansa atitude, kompromisu, no responsabilidade iha buat hotu, hodi povu bele sinto katak sira-nia oan ne’ebé matenek servisu hodi servi povu, la’ós hanoin de’it ba an rasik no família.

IX Governu sei la halimar ho demokrasia no hakarak halo diferensa liuhusi dezenvolvimentu ne’ebé lori benefísiu ba povu tomak. Relasiona ho situasaun internasionál, liuliu problema ne’ebé akontese ba Prezidente Venezuela (operasaun militár ne’ebé kestiona kestaun droga no mina-rai), Primeiru-Ministru husu atu Timor-Leste labele preokupa demais. Tanba Timor-Leste laiha inimigu no laiha aliadu, hotu-hotu sai “maluk no belun” de’it, dehan Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão.

Share
Tags: PM

Recent Posts

AAP 100 Tuir Formasaun Karakter Integradu

Díli, 11 Dezembru 2025 – Komisaun Funsaun Públika (KFP) no Ministériu Justisa realiza Formasaun Karákter…

4 semanas ago

KFP-INSS Asina MoU Hodi Haforsa Liután Servisu Entre Sistema ba Seguransa Sosial

Komisaun Funsaun Públika (KFP) no Institutu Nasional Seguransa Sosial (INSS) nota entendimentu hodi kontinua fasilita…

4 semanas ago

KFP Kontinua Hametin Kapasidade Funsionárius Públikus Iha Nivel Interna

Komisaun Funsaun Públika kontinua hametin no aperfeisoa kapasidade funsionárius públikus ba formasaun durante semana ida…

1 mês ago

KFP Ninia Perspetivas Iha Divulgasaun Plataforma Asaun Feto Timor-Leste 2025-2029

Sesta-feira, 5 Dezembru 2025, Komisária Komisaun Funsaun Públika (KFP) Anita Tavares Ribeiro de Jesus partisipa…

1 mês ago

Kargus Xefias no Funsionárius MPIE Nain 64 Tuir Formasaun

Dili, Segunda-feira, 24 Novembru 2025 – Ekipa kuadrilaterál boa governasaun, kompostu husi Provedoria Direitu Umanu…

1 mês ago

Funsionárius SECoop Tuir Formasaun kona-ba Integridade no Prevensaun Asédiu Sexuál

Aileu, 21 Novembru 2025 – Komisáriu Portfóliu Disiplinár, Agapito da Conceição, hamutuk ho Inspetora Sonia…

2 meses ago