Categories: Notícias

2026: Tinan Mudansa Atitude, Kompromisu no Responsabilidade Servisu iha Administrasaun Públika

Segunda-feira, 05/01/2026 – Loron 5 fulan-Janeiru tinan 2026 sai hanesan inísiu ba servidór estadu sira atu hahú fali servisu hafoin feriadu semana rua. Kada tinan tenke iha mudansa beibeik, la’ós de’it nu’udar ema sarani, maibé nu’udar Timor-oan ne’ebé simu responsabilidade atu halo reflesaun ba servisu sira durante tinan 2025, hodi bele halo di’ak liután iha tinan foun 2026.

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hato’o mensajen ne’e wainhira sai Inspetór ba serimónia isar bandeira iha primeiru semana fulan-Janeiru tinan 2026, iha Palásiu Governu.

Xefe Governu husi IX Governu Konstitusionál afirma katak, durante mandatu ne’e, Governu buka atu korrije erru sira ne’ebé akontese. Tuir auditoria ne’ebé halo iha fatin hotu, problema boot liu mak dokumentasaun ka arkivu ne’ebé laiha, hodi labele dokumenta failansu sira ne’ebé akontese. Governu kompromete ona atu ida-ne’e labele akontese tan iha 2026 ba oin.

Iha loron 31 Dezembru 2025, wainhira taka Konta Jerál Estadu, identifika katak kbiit ezekusaun orsamentu nian seidauk di’ak tanba laiha planeamentu ne’ebé loloos, maibé uza de’it polítika “yang penting husu osan”. Tanba ne’e, ezekusaun la la’o ho di’ak: iha fatin balun foin to’o 65%, no iha fatin seluk foin 50% resin de’it. Primeiru-Ministru husu atu iha tinan 2026 tenke buka korrije no hadia kestaun hirak-ne’e.

Nu’udar servidór estadu, tenke iha hanoin atu servi, la’ós de’it mai servisu hodi simu osan atu haruka oan ba eskola iha nível universitáriu. Primeiru-Ministru mós kritika kualidade edukasaun ne’ebé “la hun la dikin”, maski kada tinan graduasaun (wisuda) barak, maibé wainhira mai servisu, kualidade la to’o.

Timor-Leste hakarak harii sosiedade ida ne’ebé matenek hodi servi rai no povu, la’ós mai de’it atu buka servisu no osan. Iha tinan 2026, importante tebes atu korrije servisu iha Administrasaun Públika:  labele ko’alia de’it iha leten, mudansa tenke to’o nível kraik, disiplina “labele tama tarde no sai sedu”, tenke hadia beibeik prestasaun servisu hodi povu bele fiar katak, hodi ukun-an ne’e, sira-nia oan sira servisu hodi hanoin mós povu nia moris.

Primeiru-Ministru fó hanoin katak, rihun ba rihun Timor-oan fó sira-nia vida hodi mate ba rai ne’e no la husu buat ida. Tanba ne’e, tinan 2026 tenke sai tinan ba mudansa atitude, kompromisu, no responsabilidade iha buat hotu, hodi povu bele sinto katak sira-nia oan ne’ebé matenek servisu hodi servi povu, la’ós hanoin de’it ba an rasik no família.

IX Governu sei la halimar ho demokrasia no hakarak halo diferensa liuhusi dezenvolvimentu ne’ebé lori benefísiu ba povu tomak. Relasiona ho situasaun internasionál, liuliu problema ne’ebé akontese ba Prezidente Venezuela (operasaun militár ne’ebé kestiona kestaun droga no mina-rai), Primeiru-Ministru husu atu Timor-Leste labele preokupa demais. Tanba Timor-Leste laiha inimigu no laiha aliadu, hotu-hotu sai “maluk no belun” de’it, dehan Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão.

Share
Tags: PM

Recent Posts

KFP no Embaixada Malázia Diskute Kooperasaun ba Digitalizasaun Jestaun Rekursu Umanus

DÍLI – Prezidente no Komisárius Komisaun Funsaun Públika (KFP), ne’ebé akompaña husi Sekretária Ezekutiva, hala’o…

1 semana ago

PM Ninia Vizita Kontinua Motiva KFP ba Prosesa Ajustamentu Salariu ba Rejime Termu Sertu

07 Abríl 2026, Vizita Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão mai KFP hodi konfirma pagamentu ba…

2 semanas ago

KFP ho INSS Kontinua Garante Pensaun ba Funsionáriu Reformadu 1.985

DILI – Komisaun Funsaun Públika (KFP) hamutuk ho Institutu Nasionál Seguransa Sosiál (INSS) foti pasu…

3 semanas ago

KFP Esklarese DL Nú.3/2026 ba ADN I.P

DILI, 26 Marsu 2026 – Komisáriu Komisaun Funsaun Públika (KFP) ba asuntu Planeamentu Forsa Traballu,…

4 semanas ago

VPM-II Husu KFP Kontinua Asegura Efetivasaun Reforma AP

DILI, 25 Marsu 2026 – Prezidente Komisaun Funsaun Públika (KFP), Agostinho Letêncio de Deus, hamutuk…

4 semanas ago

KFP Aplika Pena Repreensaun Eskrita ba Kazu Asédiu Seksual iha Eskola Rua

DILI – Komisaun Funsaun Públika (KFP) foti ona desizaun ba kazu alegasaun asédiu seksual ne’ebé…

1 mês ago