Comissão da Função Pública

Timor-Leste ofisialmente asina deklarasaun hodi sai membru ASEAN ba dala XI ne’ebé ofisialmente asina husi Primeiru – Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão no nasaun membru ASEAN. No selebrasaun ne’e realiza mós iha Timor-Leste laran tomak.

Iha serimónia selebrasaun Timor-Leste ba ASEAN ne’e hala’o hala’o mós iha nasionál, hahú ho diskursu husi S. E. Vice, Ministru, Ministru Koordenador Asuntu Sosiais no Ministru Dezenvolvimentu Rural no Abitasaun Komunitaria, Mariano Asanami Sabino hatete, Timor – Leste marka momentu istóriku ida ne’e, momentu ida ne’ebé povu Timor-Leste durante tinan barak hein ho esperansa, no pasensia ho determinasaun. Tamba ne’e ita agradese ba estadu membru ASEAN sanulu, ne’ebé apoiu ita, hahú husi preparasaun ba adezaun Timor-Leste nian. No ita mos hato’o agradesimentu espesial ba Malázia ba nia lideransa nu’udar Prezidente ASEAN, tamba halo loron ida ne’e sai realidade.

Timor Leste presiza komemora no refleta. Tamba Adezaun ba ASEAN sei la remata iha ne’e de’it, maibé ida ne’e pasu ida atu ita hahú, ne’ebé agora tempu atu fo kontribuisaun no kooperasaun iha área Komersiu, Seguransa Alimentar, Ambiente, Tekonologia, no ligasaun entre povu. Tamba ne’e husu ba ema hotu liu-liu ita nia juventude sira, atu nafatin kontinua dezenvolve an iha prosesu ida ne’e, tamba Timor-Leste tama ona membru ASEAN no mambru ASEAN mós iha Timor-Leste. Entaun iha ita nia hanoin, ita nia moris, no ita nia esperansa. Vise Primeiru-Ministru ne’e hatete.

Iha fatin hanesan, reprezentante Embaixador Malázia iha Timor-Leste no atual Prezidente ASEAN 2025, Jemimah Ujang dehan, durante serimónia abertura ba simeira ASEAN ba dala 47 iha Kuala Lumpur, Estadu membru ASEAN fó bemvindu formal ba Timor-Leste nu’udar membru plenu ba dala 11 husi Asosiasaun. Ne’e momentu orgullu ida ba ASEAN, no signifikativu tebes ba ita hotu ne’ebé la’o hamutuk ho Timor-Leste iha ninia viajen tomak.

Reprezentante ne’e reafirma, Malázia fó apoiu beibeik ba Timor-Leste nia aspirasaun atu adere ba ASEAN, ne’e kompromisu ida ne’ebé reafirma fila fali hanesan ami halo dala barak ona antes inklui vizita offisial husi ami nia Primeiru-Ministru, honoravel Dato Seri Anwar Ibrahim iha Dili fulan kotuk ne’e. Nu’udar Prezidente, ho tema “Sustentabilidade no Inkluzividade”, ne’ebé ami orgullu atu asiste loron markante ida ne’ebé realiza durante iha Malázia, nia jestaun, reflesaun ida husi kompromisu ASEAN nian ba unidade, inkluzividade, no identidade rejional ne’ebé fahe.

Jemimah Ujang afirma, Timor-Leste lori ba ASEAN, ida ne’e istória úniku, ho kultura ida ne’ebé riku, no kompromisu ne’ebé matin ba paz, demokrasia no kooperasaun rejional. Nune’e Timor-Leste nia adezaun hametin komunidade ASEAN, no ami iha konfiansa katak, Timor-Leste sei kontribui ho ativu no iha signifikativu ba objetivu sira ne’ebé ita fahe iha kooperasaun polítika seguransa, dezenvolvimentu ekonómika, no prosesu sosiu no kultural. Tamba ne’e, selebrasaun ida ne’e la’ós de’it simu membru foun ida, maibé ida ne’e reafirmasaun ida ba prinsipiu fundador sira ASEAN nian kona-ba respeitu ba malu, harii konsensu, no solidaridade. No ida ne’e mós hanesan testamuña ida ba rezilénsia, determinasaun, ho aten brani ne’ebé dura husi povu no lideransa Timor Oan sira.

Ujang hatutan, Malázia hamutuk ho ita nia maluk Estadu no membru ASEAN sira nian inklui ita nia Embaixador sira ne’ebé reprezenta iha ne’e, husi Indonézia, Thailandia, Filipina, Kamboja, Singapura, no Brunei Darusalam, hein atu servisu besik ho Timor-Leste iha kapitulu foun ida ne’e. No ami sei kontinua hametin kolaborasaun hodi hari rejiaun ida ne’e iha pasífiku, ho prósperu, no sentraliza iha povu. Hamutuk ita bele forma ASEAN ida ne’ebé mak reziliente liu, inkluzivu, no sustentavel. Ida ne’e la’ós ba ohin loron nian de’it, maibé ba ita hotu no jerasaun sira tuir mai, tamba ne’e lori Governu no povu Malázia nia naran hato’o ami nia parabéns ba Governu no Povu Timor-Leste no mós benvindu mai sai família ASEAN.

Iha serimónia ne’e, Ministru Administrasaun Estatal S. E. Tomas do Rosario Cabral, hato’o apresiasaun profundu ba parte hotu ne’ebé mak hola parte iha selebrasaun nasionál, espesial ba povu Timor-Leste, ne’ebé haksolok hamutuk, tamba Timor-Leste sai ona nu’udar membru ASEAN.

Partisipa iha eventu komemorativa ne’e  mai husi Prezidente Parlamentu Nasional ho membru sira, Vise – Primeiru – Ministru no membru governu sira, setór públiku no privadu, korpu diplomátiku sira, PNTL, F-FDTL, Komisárius KFP no funsionáriu tomak, inklui povu tomak.

Serimónia selebrasaun ne’e hala’o iha Domingu, 26/10/2025, iha jardin Largo Lecidere, Díli.