Reuniaun Inspetores no Auditoria iha Covalima hodi Hametin Boa Governasaun

SUAI (21/04/2026) – Munisípiu Covalima sai fatin ba realiza Reuniaun Trimestrál Regular Dahuluk ba tinan 2026, ne’ebé halibur inspetores no auditores husi liña ministeriál no instituisaun Estadu sira. Reuniaun loron tolu ne’e (21-23 Abríl) foka liu ba tema: “Hametin no haforsa papel auditoria interna hodi promove boa governasaun iha instituisaun Estadu”.

Komisáriu KFP ba asuntu Disiplinár, Agapito da Conceição, emfatiza katak servisu inspesaun no auditoria xave ba garante katak lei no prosedimentu sira implementa ho di’ak.  No fó hanoin mós katak,  “Wainhira laiha kontrolu, mak sei ba odamatan besi (kadeia).”

Prezidente Autoridade Munisípiu (PAM) Covalima husu ba kargu diresaun sira hotu atu serví tuir regra no fó kooperasaun totál ba ekipa auditór sira ne’ebé mai.

Inspetór Jerál Estadu (IGE), Francisco de Carvalho, fó hanoin katak inspesaun tékniku iha mós responsabilidade boot ba monitorizasaun projetu infraestrutura sira atu prevene iregularidade.

Vise-Ministru Infraestrutura, Júlio do Carmo ne’ebé loke ofisialmente reuniaun ne’e, husu ba funsionáriu sira hotu atu banati-tuir ezemplu servisu maka’as husi Maun Boot Xanana Gusmão: “Servisu ho fuan, ho laran, no ho profisionalidade, labele tau interese partidu ka partikulár iha leten.”

Ekipa-11 daudaun ne’e prepara hela esbosu ida ne’ebé sei aprezenta ba Konsellu Ministrus atu reforsa liu tan kbiit no knár inspetores no auditores sira nian iha futuru.

Iha reuniaun ne’e mós halo aprezentasaun materia sira liga ho uzus patrimoniu estadu ne’ebé aprezenta husi Diretora Jeral Jestaun Patrimoniu Estadu, Ministériu Finansas, no rejime kontratu termu sertu iha administrasaun públika aprezenta husi Prezidente KFP.

Reuniaun trimestral ba Inspetores no Auditores ne’ebé hala’o durante loron tolu (21-23/04) iha munisípiu Covalima, iha ninia finalidade ne’e hamosu planu formasaun ba auditores no inspetores sira iha tinan 2026-2027, define rejime ba servisu ne’ebé konsidera iha risku makás no sai mós hanesan guarda ba instituisaun ida hodi prevene korupsaun, no promove governasaun di’ak iha instituisaun estadu sira.

Iha finalidade reuniaun ne’e inspetores no auditores sira define pontus dezafiu sira ne’e hanesan menus rekursu umanus, independensia ba hala’o servisu inspetores no auditores sira, kapasidade téknika ligadu ba dezempeñu servisu, formasaun no kapasitasaun, kultura organizasional hamosu dezintendimentu no menus koordenasaun no kolaborasaun di’ak hodi fasilita relatóriu, intervensaun polítika ne’ebé normalmente kompetensia iha superior másimu instituisaun nian. GIA kontinua hala’o knár saida de’it mak iha hodi kontrolu hodi kumpri ba regras no prosedimentu sira implementadu hodi hamenus iregularidade, tenke define orgaun kontrolu ida rigór, laiha arkivu ba memória institusional no mitigasaun oinsá atu halo auditoria ida ho efetivu, profisional no ho imparsialidade. Nu’udar Inspesaun no Auditoria nian presiza hamosu planu asaun anual ida eh matadalan ida ba implementa servisu, hodi kontinua asegura implementasaun prioridades instituisaun nian ho efetivu, no kontinua buka hametin boa governasaun.

Nune’e iha forum ida ne’e inspetores no auditores sira kontinua rona intervensaun no orientasaun sira husi Inspetor Jeral Estadu no Komisáriu KFP ba asuntu disiplinar nian hodi ba oin kontinua servisu.