KFP PARTISIPA IHA DIALOGO POLITIKA KONABA JESTAUN FINASEIRA PUBLIKA HAMUTUK HO MINISTERIO FINANSAS NO UNIÃO EUROPEIA

Quarta Feira-23/9/2026-Presidente Komisaun Funsaun Públika Agostinho Letêncio de Deus akompana husi  Diretor-UDSIFP – Marfilho Fidel A. Pereira partisipa iha ekontru entre União Europeia no Ministra Finansas hodi hala’o Diálogu Polítika kona-ba jestaun finanseira públika no tranzisaun dijitál iha salaun enkontru Ministerio Finasas.

Diálogu Polítika ne’e lidera husi  Ministra Finansas Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, no Embaixador União Europeia iha Timor-Leste, Thorsten Bargfrede hodi ko’alia kona-ba progresu iha Jestaun Finanseira Públika (JFP) no tranzisaun dijitál, no mós prioridade sira ba períodu oin mai.

Diálogu ne’e parte ida husi apoiu Orsamentu União Eropeia nian nudar “Parseria ba Jestaun Finansas Públikas no Tranzisaun Dijitál iha Timor-Leste” (PADIT–TL).

Reforma  no transformasaun dijitál iha ligasaun metin no importante atu hari instituisaun sira ne’ebé forte liu no hadi’a servisu públiku sira ho total orsamentu hamutuk millaun 12 União Eropeia aloka durante tinan hat no orsamentu millaun 9 apoiu ba Ministériu Finansas atu hametin jestaun finanseira públika no dijitalizasaun, no millaun 3 apoiu komplementár atu dezenvolve servisu governu eletróniku, literasia dijitál, no apoia dezenvolvimentu enkuadramentu lejislativu ida ne’ebé koezivu ba interasaun dijitál ne’ebé seguru no konfiável.

Tuir Komunikadu Imprensa Konjunta União Europeia no Ministerio Finansas esplika Inisiativa PADIT–TL lansa ona iha Maiu 2025 hodi hamenus dezigualdade sira no hametin prestasaun servisu públiku iha nivel sentrál no lokál liu hosi moderniza prosesu sira governu nian, hadi’a efisiénsia prestasaun servisu ba sidadaun sira, no promove dezenvolvimentu inkluzivu liu hosi teknolojia dijitál sira.

Durante Dialogu Ministra Finansas aprezenta progresu implementasaun estratéjia reforma inklui desentralizasaun fiscal no destaka mos papél transformasaun dijitál hodi hametin no  Modernizasaun interligasaun sistema hodi apoia di’ak liu ba Administrasaun Tributária no aprovizionamentu públiku, identifika nu’udar área progresu importante sira.

Interoperabilidade ne’ebé di’ak liu entre sistema sira—inklui atributasaun, alfándega, aprovizionamentu públiku, no jestaun rekursu umanu—bele hadi’a utilizasaun informasaun, apoia transparénsia no responsabilizasaun, no permite foti desizaun ne’ebé oportunu liu.

Parte UNDP nudar implementador halo mos aprezenta konaba progresu ne’ebé alkansa iha ámbitu projetu “Dalan Dijitál – ho objetivu atu hametin infraestrutura públika dijitál, enkuadramentu lejizlativu, kapasidade institusionál, no dezenvolvimentu abilidade.

Embaixador União Europeia iha Timor-Leste, Thorsten Bargfrede hateten papél importante hosi diálogu polítiku ne’ebé sustentavel hodi avansa esforsu sira dijitalizasaun iha Timor-Leste  jestaun finanseira públika ne’ebé forte liu no sistema dijitál ne’ebé bele ajuda hari Estadu ida efetivu, transparente no responsável.”   

União Europeia kontinua hatudu   kompromisu ba diálogu polítiku ne’ebé kontinua no atu apoia propriedade Timor Leste nian, responsabilizasaun, no kompromisu fahe ba reforma no sei hatudu komitmentu hodi fo apoiu ba iha futuru.

Ministru Finansas   subliña aliñamentu estratéjiku ho Planu Tinan Lima   2024–2028  estabelese estratéjia Ministériu Finansas nian ba reforma finansa públika no destaka esforsu atu moderniza sistema no progresu ba orsamentasaun bazeia ba polítika, no importánsia hosi kontinuasaun kapasitasaun no dijitalizasaun.

“Apoiu PADIT-TL mosu iha tempu importante ida iha ambitu Inagurasaun kabel fibra-ótika foin lalais, no adezaun Timor-Leste  ba ASEAN, kria oportunidade foun ba konektividade no envolvimentu rejionál.

Maibé dezenvolvimentu sira ne’e ezije mós  atu hametin servisu dijitál governu nian, no presiza habelar, hadi’a transparénsia, reforsa asesu dijitál sira, no reforsa prosesu dijitál no  seguransa.” Partisipa iha enkontru ne’e  reprezentante embaixada, ajénsia internasionál, organizasaun sosiedade sivíl  inklui  ofisiál superiór husi Governu.