Segunda-Feira, 29 Juñu 2026, Komisáriu Komisaun Funsaun Públika Portfóliu ba Pensaun no Reforma, Jorge Paiva Araújo ofisialmente halo abertura diseminasaun ne’ebé sei hala’o durante loron lima (5) iha salaun PNDS Munisípiu Manatuto.
Objetivu husi diseminasaun ne’e hanesan formasaun ida ne’ebé tama iha planu asaun anuál KFP nian. Atividade ne’e halo kada tinan hodi partilla informasaun kona-ba Dekretu-Lei (DL) no Rezolusaun sira ne’ebé aprova ona hodi regula funsionáriu sira ne’ebé servisu iha Administrasaun Públika.
Komisáriu KFP husu ba formandu sira atu rona didi’ak, no se karik iha dúvida ruma, bele husu pergunta ba oradór sira atu nune’e bainhira kompleta loron 5 bele hetan rezultadu ne’ebé di’ak. Formasaun ne’e mós atu ajuda funsionáriu hotu ses an husi risku, tanba funsionáriu públiku hanesan mákina estadu nian ne’ebé labele kontra lei no tenke hala’o servisu tuir baze legál sira, liuliu iha Munisípiu Manatuto.
Iha fatin hanesan Prezidente Munisípiu Manatuto, Luís Inácio Henrique Fernandes, agradese ba KFP ne’ebé organiza atividade ne’e hodi fahe informasaun kona-ba lei no dever sira hanesan Funsionáriu Públiku no Ajente Administrasaun Públika. No husu ba Kargu Diresaun, Xefia, no funsionáriu sira atu tuir formasaun ne’e ho sériu hodi hasa’e sira-nia koñesimentu, nune’e hatene fali ida ne’ebé mak bele halo no ida ne’ebé mak labele halo. Oradór ba formasaun ne’e mai husi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), Inspesaun Jerál Estadu (IGE), no Komisaun Funsaun Públika (KFP).
Hafoin abertura kontinua ho aprezentasaun matéria husi orador sira husi Ministériu Administrasaun Estatál, Adolfo de Sousa Gama, aprezenta kona-ba Lei Nú. 34/2025 (alterasaun ba DL 84/2023, alterasaun dalimak 3/2026) kona-ba Autoridade Munisipál (AM); Inspesaun Jerál Estadu, Marcos Sarmento, aprezenta matéria kona-ba misaun prinsipál IGE nian tuir DL Nú. 22/2009 hodi hala’o kontrolu ba jestaun finanseira, orsamentu, no patrimóniu ho efisiénsia no efikásia. Enkuantu oradór husi Ministériu Finansas, Edu da Maia, aprezenta matéria kona-ba Jestaun Finansas Públika, bazeia ba DL Nú. 41/2026 kona-ba Ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026. No formadór husi KFP, Hélio da Silva Pereira Gusmão, ko’alia kona-ba Prevensaun no Kombate Asédiu Seksuál iha Funsaun Públika tuir Orientasaun Nú. 12/2017, ne’ebé bazeia mós ba Lei KFP (Lei Nú. 7/2009) no Estatutu Funsaun Públika (Lei Nú. 5/2009), inklui CEDAW.
Nia esplika katak kualker hahalok ho natureza seksuál (verbál, la-verbál, ka fíziku) ne’ebé ofende dignidade no halo vítima sente ta’uk ka moe iha fatin servisu ne’e labele akontese. KFP mós iha feraménta konversasaun dijitál hodi simu keixa ho fásil, no formadór sira iha koñesimentu kle’an kona-ba téknika entrevista, asegura konfidensialidade, no komunikasaun ne’ebé respeitu ba vítima uza lian Tetum ka Portugés.

